Còn rừng hay còn số trên giấy?

- "Đi trên trực thăng nhìn xuống đất thấy màu xanh thôi chứ diện tích rừng tự nhiên không còn lại bao nhiêu, chất lượng gỗ cũng rất kém", đại biểu Đỗ Ngọc Niễn (Bình Thuận) chia sẻ tại buổi họp tổ sáng nay (1/11) bàn về chương trình 5 triệu ha rừng.
Phá rừng trồng cao su

Theo ông Niễn, diện tích rừng tự nhiên hiện nay đã bị mất đi đáng kể. Công tác giữ rừng đang có vấn đề. Dọc trục đường Quốc lộ 14 hiện nay gần như đã mất hết rừng. Nếu còn lại cũng là rừng nghèo và rừng hỗn giao (chiếm tới 70%).

ĐB Đỗ Ngọc Niễn (Bình Thuận). Ảnh: Lê Nhung

Cũng chung quan điểm này, đại biểu Ngô Ngọc Bình (TP.HCM) chia sẻ, ông đã từng chỉ huy một đơn vị ở Bình Phước, nơi từng có nhiều rừng nhất, “rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”. Nhưng đến nay chỉ còn lại một cụm ở Bù Gia Mập."Dọc theo biến giới với Campuchia đều đã không còn rừng nữa. Nếu có thì cũng chuyển sang trồng cây khác như cây cao su rồi", ông Bình cho hay.

Thời gian làm việc ở Bình Phước, đơn vị của ông cũng đã từng tạo điều kiện cho các bí thư, chủ tịch tỉnh đi trực thăng thăm rừng. "Nhìn từ trên xuống đúng là không còn thấy rừng nữa. Con số hiện nay có lẽ chỉ là tổng hợp để báo cáo thôi, hoặc là chưa tách các diện tích cây xanh với cây công nghiệp", ông Bình nói.

Một trong các nguyên nhân đẫn đến tình trạng không còn giữ được rừng, theo ông Bình là chế độ lương cho kiểm lâm quá thấp, chỉ hơn 1 triệu đồng/tháng. Mặt khác, việc giao đất rừng cho các doanh nghiệp cũng đáng lo ngại bởi hầu như doanh nghiệp đều phá rừng trồng cao su. Quy hoạch thủy điện chưa hợp lý cũng góp phần phá rừng.

Ông Bình không đồng tình với việc Chính phủ đưa ra lý do chưa trồng được nhiều rừng là vì thiên tai, thời tiết. Theo ông, nguyên nhân chính là nạn phá rừng đã diễn ra quá phổ biến.

Đại biểu Nguyễn Văn Hưng (TP.HCM) cũng cho rằng, có nơi rừng chỉ còn trên giấy, nhưng địa phương không nắm được, không đánh giá được. Vì vậy, phải có kế hoạch tổng rà soát để có phương án quản lý thích hợp và kiên quyết xử lý hành vi phá rừng, chăm sóc và phát triển rừng trồng mới.

Đại biểu Đặng Vương Tuấn (Bến Tre) cho rằng "tiến độ phá rừng hiện nay nghe mà đau lòng". Theo ông, tình trạng phá rừng vẫn diễn ra nghiêm trọng chứ không giảm như Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn báo cáo. Thậm chí, những thống kê về tình trạng cháy rừng cũng chưa thật sự chính xác.

Gỗ không phải là cây kim

Nói như đại biểu Trần Du Lịch (TP.HCM), tất cả đại biểu đều nghi ngờ và không tin các con số về thành tích trồng rừng vì thực tế con số này bị biến dạng. Giao đất rừng cho doanh nghiệp nhưng có bao nhiêu doanh nghiệp đi trồng rừng hay chỉ toàn chuyển sang trồng cao su, hoặc tận dụng cơ chế để khoán hộ trở lại. Đất rừng nhưng bên trong xây dựng các khu nghỉ dưỡng cũng tính vào?

"Quốc hội phải có chương trình giám sát thực địa để xem đúng là còn chừng ấy diện tích rừng không hay chỉ còn trên giấy tờ?", ông Lịch nói.

Nhiều đại biểu đề xuất phương án hỗ trợ dân để dân bám rừng giữ rừng và phải xem đây là bài toán lâu dài. Đồng thời, có ý kiến khẳng định phải quy trách nhiệm nặng cho địa phương bởi tình trạng khai thác gỗ lậu hoặc tấn công lâm tặc, địa phương không thể không biết. "Cây gỗ chứ không phải cây kim vì chặt xong thì phải tiến hành khai thác, chở", ông Đỗ Ngọc Niễn nói.

Đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (Bà Rịa - Vũng Tàu) phân tích một khía cạnh khác, đó là việc Chính phủ phải tổng kết tình hình cho nước ngoài thuê đất rừng. Trong khi người dân vẫn cần đất thì tỉnh vẫn cho nhà đầu tư nước ngoài thuê với giá rẻ, lại ở vị trí trọng điểm quốc phòng an ninh. Cho dù Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã báo cáo với Quốc hội tại kỳ họp trước nhưng cử tri muốn biết tiến độ xử lý hiện nay ra sao, có cho phép dừng hay vẫn tiếp tục.

Đại biểu Nguyễn Văn Hưng (TP.HCM) "hiến kế", giao rừng cho quân đội có thể là biện pháp tốt để giữ rừng, bởi quân đội làm tốt công tác di dân, bảo vệ rừng, cấu trúc lại dân cư, bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng an ninh. Đồng bào dân tộc làm việc trong các dự án rừng do quân đội quản lý cũng có thu nhập ổn định. Hiện, lực lượng vũ trang chỉ được giao chưa đến 200.000 ha rừng.

Ý kiến này cũng nhận được sự đồng tình của nhiều ĐBQH khác. Chẳng hạn, ông Đặng Vương Tuấn (Bến Tre) cũng đề xuất "phải mạnh dạn giao thêm rừng cho quân đội" bởi hiệu quả giữ rừng đã được chứng minh trong thực tế.

Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng kéo dài 13 năm (từ 1998 - 2010) đến nay đã kết thúc. Tuy nhiên, kế hoạch tiếp theo làm gì để giữ rừng, có nên triển khai tiếp dự án hay chuyển thành một "chương trình mục tiêu quốc gia" vẫn là vấn đề đang được thảo luận. Dự kiến cuối kỳ họp Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua nghị quyết về việc thực hiện dự án trồng mới 5 triệu ha rừng toàn quốc.

"Ngay Bộ trưởng Cao Đức Phát cho hay chỉ đến khi báo Sài Gòn Giải phóng phản ánh ông mới biết có chuyện phá rừng thường xuyên ở vườn quốc gia Yok Đôn để chỉ đạo xử lý. Bộ trưởng mà không có ban bệ đầy đủ làm nhiệm vụ giám sát và thông tin cho mình?".                                   ĐBQH Hoàng  Hữu Phước (TP.HCM)

Lê Nhung - Thủy Chung

Ký ức loài tê giác

- Kỳ 1: Từng chung sống hiền hòa

TT - Ngày 25-10, Tổ chức Bảo vệ động vật hoang dã (WWF) công bố tin chấn động: loài tê giác một sừng cuối cùng ở VN đã vĩnh viễn biến mất. Đây là thông tin gây “sốc” cho tất cả những ai từng tự hào về tài nguyên thiên nhiên phong phú của VN.

Điều gì đã xảy ra dưới tán rừng bao đời nay từng là ngôi nhà yên bình cho loài thú quý hiếm này? Và liệu sau loài tê giác thì hiểm họa sẽ còn giáng xuống loài thú quý hiếm nào của VN?

Cho đến giờ phút này, những già làng người dân tộc S’tiêng ở thôn 3, 4, xã Phước Cát 2, huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng vẫn nhớ rõ những câu chuyện về loài tê giác một sừng vừa biến mất tại VN.

Con tê giác một sừng được chụp bằng bẫy ảnh ở vườn quốc gia Cát Tiên năm 1999 - Ảnh tư liệu

>> Việt Nam đã mất con tê giác cuối cùng

Già Điểu K’Nưa ở thôn 3 kể: “Từ nhỏ mình đã gặp tê giác trong rừng rồi, không nhớ hết mấy lần đâu, nhiều lắm, như cái tuổi của mình cũng không nhớ chính xác được, hình như đã 80 hay 83 tuổi gì đó”. Thế nhưng ông lại nhớ như in lần cùng cả làng đi xem tê giác đẻ.

“Tổ ấm” ở Bàu Chim

“Ấy là năm 1998, khi mới xong mùa bắp, mình nghe có tê giác về đẻ ở Bàu Chim thế là cùng người trong làng chạy ra trèo lên cây xem. Tê giác con nhìn giống như chú heo ăn nhiều béo tốt ở nhà mình. Nó kêu héc héc, rúc rúc vào bụng của mẹ nó bú. Mình với lũ làng coi chán rồi rủ nhau về...”, K’Nưa kể lại.

Lần ấy, già Điểu K’Giang gần nhà K’Nưa, nay đã 73 tuổi, cũng cùng người làng đi xem tê giác đẻ tại Bàu Chim. Khu vực Bàu Chim nằm giữa hai quả đồi, cách rẫy của nhà K’Giang không xa. Tối đó K’Giang nghe tiếng kêu khè khè rồi tiếng chân giậm đất bình bịch, ông biết ngay là tê giác về Bàu Chim. Bàu Chim là nơi có dòng nước khoáng nên tê giác thường kéo về đây uống nước. Cũng như mọi khi, K’Giang nghĩ tê giác về uống nước nhưng “sáng ra xem thì thấy có một con tê giác con là biết đêm qua nó đẻ rồi”.

Đã thấy tê giác nhiều lần nhưng chưa khi nào được xem tê giác con mới đẻ nên K’Giang chạy về kêu người làng ra xem. “Mình trèo lên cây chỉ cách xa chỗ tê giác đẻ chừng 50m à”, K’Giang nói rồi kể tiếp khu vực tê giác đẻ nằm ngay gần mép nước của Bàu. Xung quanh cây cối và cỏ được tê giác mẹ giẫm đạp bẹp xuống tạo thành một cái ổ êm cho tê giác con nằm. Cái ổ ấy rất sạch.

Thấy mọi người đến xem, tê giác mẹ chỉ kêu heng héc. Mấy ngày sau thì tê giác mẹ dẫn con vào rừng. “Mình đi theo dấu chân xem mẹ con tê giác đi đâu nhưng chỉ thấy dấu chân to bè của tê giác mẹ. Mình nghĩ tê giác con đã chết hay bị lạc rồi nên buồn lắm”, già K’Giang vừa đeo gùi trên vai lững thững đi, vừa kể như chuyện mới xảy ra hôm qua.

Đem điều này hỏi ông Phạm Hữu Khánh, phó giám đốc vườn quốc gia Cát Tiên, người đã có hơn 10 năm cùng các chuyên gia nước ngoài và các giáo sư trong nước điều tra nghiên cứu tê giác Java tại khu rừng Cát Lộc, ông cười: “Đó là bà con dân tộc không biết.

Tê giác một sừng có thói quen sinh tồn là khi đi trong rừng, tê giác con luôn đi trước còn mẹ ở phía sau. Đi đến đâu, tê giác mẹ lại xóa dấu chân tê giác con đi”. Nhiều nhà khoa học phỏng đoán rằng tê giác mẹ làm vậy cũng là để xóa dấu vết của con lưu lại trên đường, tránh các loại thú ăn thịt khác theo dõi.

Khi rừng thay đổi

Bà con dân tộc S’Tiêng và Châu Mạ ở thôn 3, thôn 4 xã Phước Cát 2 là những cư dân sống lâu đời tại vùng rừng Cát Lộc thuộc vườn quốc gia Cát Tiên này. Mọi người già trong làng đều cho hay trước đây rất thường gặp tê giác đi kiếm ăn. Già K’Nưa nhớ lại: “Hồi nhỏ mình đã nghe bố mẹ kể lại rồi. Ông bà mình, tới bố mẹ mình nói đi rừng là gặp tê giác. Bố mẹ mình không biết đó là tê giác đâu chỉ biết nó là con thú lớn, dặn con cháu đi rừng thấy nó đi đường này là phải tránh đường khác mà đi. Sau này mình cũng dặn con cháu như thế”.

Những già làng cho rằng ngày trước con người và tê giác cùng sống hiền hòa dưới một tán rừng. Thế nhưng từ ngày bị con người lùng sục, săn bắn, tê giác dần trở nên hung dữ. Bà Điểu K’Níc ở thôn 3 kể một lần đi rẫy đã bị tê giác tấn công.

Cũng may cho bà, lần đó K’Giang ở ngay cạnh nên chạy ra xua đuổi con tê giác đen trùi trũi. Nó không đi mà tiếp tục ào tới tấn công K’Giang. K’Giang đành bỏ chạy thục mạng, chạy vòng quanh các gốc cây rừng để tránh đường thẳng. Rồi K’Giang vấp ngã, cái xà gạc (một loại dao đi rừng của bà con dân tộc) vác trên vai vướng cây lồ ô quật xuống, chém phập vào bàn tay K’Giang. “Cũng may con tê giác không tiếp tục đuổi theo nên tôi thoát chết”, đưa bàn tay còn nguyên vết sẹo K’Giang kể.

Thế rồi tê giác ngày càng ít xuất hiện hơn. Những nhà khoa học trong và ngoài nước cũng như hơn 100 cán bộ kiểm lâm vườn quốc gia Cát Tiên sau hàng chục năm nghiên cứu, lội rừng cũng chỉ có vài người được tận mắt nhìn thấy tê giác tại vườn quốc gia Cát Tiên. Anh Phạm Quốc Vinh, 33 tuổi, cán bộ kiểm lâm vườn quốc gia Cát Tiên, là một người trong số tận mắt nhìn thấy tê giác.

Anh Vinh thấy được tê giác trong một chuyến đi rừng để điều tra và giám sát tê giác vào cuối tháng 11-2006 tại khu đồi Đình Rách thuộc thôn 3, xã Phước Cát 2. Nhóm có bốn người gồm anh Nguyễn Văn Thanh (trưởng phòng khoa học hợp tác quốc tế, thuộc vườn quốc gia Cát Tiên, sau này về làm cán bộ Ban kinh tế, nông nghiệp tỉnh Lâm Đồng), anh Phạm Quốc Vinh cùng một kiểm lâm viên và một người dân tộc dẫn đường.

Anh Vinh kể lại lúc đó khoảng 1g30 mọi người vừa ăn cơm xong và đang nằm nghỉ thì nghe tiếng thở khì khì. Anh em bảo nhau khom người đi khẽ và chợt thấy một con tê giác lừng lững nặng hơn 1 tấn lấp ló đang ăn cách đó hơn 10m. “Anh Thanh lấy máy quay phim trong giỏ ra, hồi hộp đến run tay khi đưa máy lên bấm. Chúng tôi mừng mà run lập cập, nín không dám thở. Quay phim được chừng 5 phút thì bị con tê giác phát hiện và bỏ chạy. Tiếng chân nó giẫm lên tre nứa gãy rôm rốp, ầm ầm như xe tăng đi trong rừng”, anh Vinh thuật lại.

Hơn tám năm làm kiểm lâm đóng tại trạm Phước Sơn, anh Vinh đã ba lần giáp mặt với tê giác. Anh Vinh kể một thói quen khá lạ của tê giác: chúng bới đất chôn phân như loài mèo hoặc đá văng tung tóe chứ ít khi để nguyên đống.

Anh Vinh mô tả: phân tê giác thường còn nguyên những đoạn cây lá rừng, lổn nhổn, dài hơn đốt ngón tay trông như xác bã trà. Khi khô, chúng khá thơm mùi thuốc bắc. Cũng chính vì điều này mà không ít người đồn thổi rồi lén lút hốt về xào xáo lên phơi khô và ngâm rượu uống. Ấy mới chỉ là phân, chưa nói đến chiếc sừng mà dân gian đồn thổi như “thuốc tiên” khiến loài tê giác trở thành nạn nhân của chính sự quý hiếm người ta dành cho chúng...

ĐỨC TUYÊN

__________________

Từ những năm 1960, đã một lần người ta tưởng tê giác biến mất. Rồi năm 1999, những tấm hình thu được từ bẫy ảnh ở vườn quốc gia Cát Tiên đã thổi bùng lên hi vọng, nhưng một thập kỷ sau lại là thông tin diệt vong. Điều gì đã diễn ra?

Kỳ tới:  Từ dấu chân đến hình ảnh

"Trâu một sừng" ơi!

Nỗi buồn… tê giác

"Tê giác là loài quý hiếm và lận đận về đường giống nòi nhất. Là linh hồn của rừng già Cát Tiên, nay con trâu một sừng không còn nữa, anh em chúng tôi đau và rừng già cũng đau. Từ đây vĩnh viễn mất đi 1 thực thể giống loài, hỏi sao rừng không rưng rưng nước mắt", ông Nguyễn Văn Minh, Hạt phó thường trực Hạt Kiểm lâm Cát Tiên, ngậm ngùi.

Khoảng 1 tháng trước thời điểm Quỹ quốc tế bảo tồn thiên nhiên (WWF) và Quỹ Bảo tồn quốc tế tê giác (IRF) khẳng định loài tê giác Java một sừng tại Việt Nam đã tuyệt chủng, chúng tôi có chuyến điền dã tại Vườn quốc gia Cát Tiên.

Còn nhớ lúc trò chuyện, ông Nguyễn Văn Minh, Hạt phó thường trực Hạt Kiểm lâm Cát Tiên, lạc quan bật mí quần thể tê giác ở Cát Tiên "còn từ 2-4 cá thể". Nên khi  WWF và IRF công bố hung tin, chúng tôi hết sức bất ngờ. Gọi điện thoại sẻ chia tin này với ông Minh, thật đau lòng khi nhận được tiếng thở dài ở bên kia đầu dây của con người rất tâm huyết trong việc giữ rừng, giữ thú. Và sâu trong đại ngàn Cát Tiên, trong những ngôi nhà sàn truyền thống, khi biết được tin này, những già làng người Châu Mạ, S'tiêng…  cũng lặng người, đau xót.

Lần trở lại VQG Cát Tiên lần này của chúng tôi không được vui như lần trước. Có lẽ bởi hung tin về sự vắng bóng vĩnh viễn của loài tê giác một sừng bao trùm khắp núi rừng Cát Tiên. "Người Mạ và S’tiêng ở núi rừng nơi này gọi tê giác Java là "trâu một sừng" - Hạt phó thường trực Nguyễn Văn Minh, trầm giọng: "Rừng Cát Tiên có nhiều loài thú quý hiếm có số phận mong manh trước họng súng tàn bạo của phường săn như bò tót, voi châu Á, voọc chân đen, báo hoa mai, cá sấu Xiêm… Nhưng tê giác là loài quý hiếm và lận đận về đường giống nòi nhất. Là linh hồn của rừng già Cát Tiên, nay con trâu một sừng không còn nữa, anh em chúng tôi đau và rừng già cũng đau. Từ đây vĩnh viễn mất đi 1 thực thể giống loài, hỏi sao rừng không rưng rưng nước mắt".

Theo Sách đỏ Việt Nam, tê giác Java còn được gọi là tê giác 1 sừng. Loài này từng phân bố rộng ở toàn khu vực Đông Nam Á, cả Trung Quốc và Ấn Độ, đặc biệt nhiều ở các đảo của Indonesia. Do bị sát hại bừa bãi để lấy sừng nên sau hung tin tuyệt chủng ở Việt Nam, hiện nay chỉ còn một quần thể tê giác 1 sừng khoảng 40 con sống ở Vườn quốc gia Ujung Kulo trên đảo Java ở Indonesia. "Tê giác to lớn, khỏe mạnh là vậy nhưng điều đó không giúp chúng thoát khỏi họng súng của con người" - anh Đỗ Văn Thao, cán bộ pháp chế Hạt Kiểm lâm Cát Tiên, trăn trở: "Trong tự nhiên, nếu như các loài khác đều có thiên địch, ví như chuột là thức ăn của rắn, rắn là món khoái khẩu của chim bìm bịp… thì tê giác chẳng có "đối thủ" đáng gờm nào, ngoài con người. Người ta tin sừng tê giác là thần dược dùng để hút nọc rắn, giải độc, chữa nhiều chứng bệnh ung thư, giúp cải lão hoàn đồng… và niềm tin này đã đẩy giá sừng tê giác lên đến tiền tỷ. Sát hại 1 con tê giác cắt lấy sừng, lột lấy da bán được số tiền khổng lồ nên cánh thợ săn không từ bất kỳ thủ đoạn nào để giương nòng khạc đạn săn con thú "quý tộc" này".

Chính chiếc sừng đã khiến loài tê giác bị sát hại vô tội vạ

Vườn quốc gia Nam Cát Tiên có tổng diện tích lên đến 71.350ha, tiếp giáp với 38 xã và 18 vạn dân sinh sống nhưng số nhân viên kiểm lâm trực tiếp bảo vệ rừng chưa đến 130 người… Địa bàn quá rộng, người sống ở vùng lõi, vùng đệm, sống phụ thuộc vào rừng quá "hùng hậu" mà quân số kiểm lâm lại quá mỏng nên dù tận tâm tận lực đến mấy thì những người bảo vệ rừng không thể nào quản lý nổi rừng.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Bình, Hạt phó Hạt Kiểm lâm Cát Tiên không ngần ngại thổ lộ rằng VQG Cát Tiên có tỉ lệ người dân xâm nhập trái phép phá rừng và săn thú "chiếm ngôi quán quân" trong hệ thống vườn quốc gia của cả nước. Khi chúng tôi đề cập đến giải pháp cứu rừng bằng việc di dời dân ra khỏi vùng lõi, vùng đệm thì ông Bình cho biết, lãnh đạo vườn đã nhiều lần kiến nghị nhưng… Chợt nghĩ nếu như kiến nghị "cách ly" của VQG Cát Tiên được quan tâm, sớm triển khai thì biết đâu loài tê giác đã được cứu, đã thoát khỏi cái cảnh bị tuyên bố tuyệt chủng như hôm nay.

Rời vườn quốc gia Cát Tiên với nỗi buồn trĩu nặng, chúng tôi đến thăm lại xã Tà Lài, thăm lại già làng K'Cân. Lần ghé thăm trước,  nói chuyện về con trâu 1 sừng, già K'Cân, người từng được phong danh hiệu dũng sĩ bắn máy bay vào năm 1973, dù tuổi đời xấp xỉ 80, nhưng rất minh mẫn, vô cùng hào hứng. Lần đó già kể cho chúng tôi nghe nhiều chuyện lý thú về con trâu một sừng, như chuyện nó to lớn nhưng chưa từng hại ai, buôn làng từ muôn đời qua chưa có ai chết do bị con trâu 1 sừng gây án.

"Nó to lớn, cọp cũng không dám tấn công. Nhưng nó nhát lắm, hiền lắm" - già K'Cân, trò chuyện: "Hồi còn nhỏ, nghe ông cha bà mẹ kể rừng có nhiều trâu một sừng. Thịt trâu một sừng không ngon, khi bị dồn vào chỗ chết nó rất hung dữ nên dân làng không săn bắt, sát hại nó. Ngửi mùi người là nó bỏ chạy thật xa, nó lủi vào bụi. Hồi trước năm 1960 rừng cũng còn nhiều trâu một sừng, đi rừng mình và dân làng thường hay gặp. Sau đó thì ít thấy dần do rừng và trâu một sừng bị bom đạn chiến tranh làm hại, sau đó đến lượt con người săn nó lấy sừng". 

Lần trở lại hôm nay, nghe thông tin "trâu một sừng" giờ chỉ còn là chuyện quá vãng, già K'Cân trầm ngâm. Giọng nói sang sảng của ông lần trước nay khàn đục: "Không còn nữa, nó chết hết rồi, rừng không còn trâu một sừng nữa rồi". Già K'Cân cứ lặp đi lặp lại câu nói ấy trong tiếng thở dài. Rồi già bước ra ngôi nhà sàn truyền thống, hướng ánh mắt, chỉ tay về phía ngọn núi trước mặt từng một thời in dấu trâu một sừng, nói: "Ngày trước nó hay về đây kiếm thức ăn. Lúc ngồi bên bếp lửa, người già hay kể cho con cháu nghe chuyện con thú ở rừng. Mai này tau chết đi, có còn ai biết, ai kể chuyện trâu một sừng cho bọn nhỏ được nghe, được biết!".

Chúng tôi rời xã Tà Lài, rời Vườn quốc gia Cát Tiên, khi nắng chiều dần tắt. Đêm nay chẳng rõ trong giấc ngủ giữa rừng, liệu già làng K'Cân và những người giữ rừng ở Hạt Kiểm lâm Cát Tiên có gặp lại dáng hình của những con trâu một sừng ngày nào, để nghe chúng kể về nỗi đau bị tuyệt chủng oan vì chiếc sừng tai hại.

Hành trình tuyệt chủng của tê giác 1 sừng ở Vườn quốc gia Cát Tiên

Năm 1984, tại thượng nguồn suối Jung Bo ở xã Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng, người ta phát hiện xác một con tê giác bị sát hại. 5 năm sau, tại huyện Bù Đăng (tỉnh Sông Bé cũ, nay thuộc địa phận tỉnh Bình Phước), họng súng tàn nhẫn của cánh phường săn lại khiến con "trâu một sừng" gục ngã…

Năm 1998, những tấm ảnh chụp được về 1 con tê giác nhờ kỹ thuật "bẫy ảnh" của các chuyên gia quốc tế tại Khu bảo tồn tê giác Cát Lộc (nay thuộc VQG Cát Tiên) đã mở ra nhiều hy vọng cho số phận của loài thú tưởng đã tuyệt chủng này. Đến tháng 4/2010, tại xã Gia Viễn, huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng, xác một con tê giác bị cắt mất sừng lại được phát hiện. Qua nghiên cứu, các chuyên gia khẳng định đấy là con tê giác cuối cùng ở ViệtNam.